Avrupa Birliği'nin finansal desteğiyle yürütülen ANATOLİVAR – Anadolu'da Zeytin Üreticisi Toplulukların Güçlendirilmesi Projesi kapsamında hazırlanan "Zeytin Atlası", kamuoyunun kullanımına sunuldu. Türkiye'nin altı ana zeytincilik bölgesini kapsayan dijital platform, yerel ve nadir zeytin çeşitlerinin coğrafi dağılımını ortaya koyarken, doğa dostu üretim yapan çiftçi ve işletmeleri de görünür hale getiriyor.
Proje Evi Kooperatifi tarafından yürütülen proje, Avrupa Birliği'nin finansal desteğiyle, Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) ile Slow Food ortaklığında hayata geçirildi.
Marmara, Kuzey Ege, Orta Ege, Güney Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde gerçekleştirilen arazi çalışmaları sonucunda oluşturulan dijital atlas, yerel ve nadir zeytin çeşitleri ile doğa dostu üreticileri aynı platformda buluşturuyor. İki katmanlı coğrafi veri tabanı niteliğinde hazırlanan atlasın, zeytincilikte agroekolojik dönüşüme rehberlik etmesi hedefleniyor.
Yerel zeytin çeşitlerinin doğal yayılış alanları haritalandırıldı
Yaklaşık 400 bin ailenin geçimini zeytincilikten sağladığı Türkiye'de, 100'ün üzerinde yerel zeytin çeşidi bulunuyor.
Proje kapsamında hazırlanan atlasın ilk modülü, Türkiye'de ilk kez zeytincilik alanında kullanılan Ekolojik Niş Modellemesi yöntemiyle yerel ve nadir zeytin çeşitlerinin hangi coğrafi ve iklim koşullarında yetişebildiğini haritalandırıyor.
Bu sayede Dilmit, Sarıulak ve benzeri yerel zeytin çeşitlerinin doğal yayılış alanları dijital ortamda görüntülenebiliyor.
Proje yetkilileri, ilerleyen süreçte aynı yöntem kullanılarak iklim değişikliği senaryolarının da analiz edilmesinin planlandığını belirtti. Bu çalışmalarla birlikte yerel zeytin çeşitlerinin gelecekte yaşayabileceği uygun alanların belirlenmesi amaçlanıyor.
Doğa dostu üreticiler rozet sistemiyle sınıflandırılıyor
Atlasın ikinci modülü ise doğa dostu üretim yapan çiftçiler ve işletmelere ayrıldı.
Bu bölümde; yerel çeşitleri koruyan, herbisit kullanmayan, süper yoğun endüstriyel üretim modelinden kaçınan, toprak ve su kaynaklarını koruyan ve agroekolojik üretim anlayışını benimseyen üreticiler belirlenen kriterlere göre değerlendiriliyor.
Üreticiler, sahip oldukları özelliklere göre;
Temiz/Doğa Dostu İklime Dirençli Yerel Çeşit Koruyucusu Agroekolojik Organik Nadir Çeşit Koruyucusu Kalite ve Duyusal Mükemmellik İzlenebilirlik Sosyal Sorumluluk Sahibirozetleriyle sınıflandırılıyor.
Bu uygulamayla hem sürdürülebilir üretim modellerinin yaygınlaştırılması hem de tüketicilerin güvenilir, doğa dostu ve izlenebilir üreticilere daha kolay ulaşabilmesi hedefleniyor.