Kurallar

Kaynak Kullanımı ve Doğrulama Politikası

Hak Gündem, yayımladığı haber ve bilgilendirici içeriklerde doğruluk, şeffaflık ve kaynak güvenilirliğini temel kabul eder.

Okuyucunun bir bilginin nereden geldiğini, nasıl doğrulandığını ve hangi bölümlerinin açıklama veya iddia niteliğinde olduğunu anlayabilmesi gerektiğine inanırız.

Temel kaynak ilkelerimiz

İçerikler hazırlanırken mümkün olduğunca doğrudan ve güvenilir kaynaklara ulaşmaya çalışırız.

Öncelik verdiğimiz kaynaklar şunlardır:

Hak Gündem editörlerinin saha gözlemleri
Muhabirlerin çektiği fotoğraf ve videolar
Olayın doğrudan tarafları
Kamu kurumlarının resmî açıklamaları
Mevzuat ve Resmî Gazete
Mahkeme ve idari makam kararları
Belediyeler ve yerel yönetimler
Üniversiteler ve akademik yayınlar
Meslek kuruluşları
Alanında yetkin uzmanlar
Yerel sivil toplum örgütleri
Kaynağı doğrulanabilen vatandaş bildirimleri
Yayın hakkı bulunan haber ajansları
Güvenilir ulusal ve uluslararası haber kuruluşları

Bir bilginin farklı internet sitelerinde bulunması, tek başına doğrulandığı anlamına gelmez. Sitelerin aynı açıklamayı veya ajans metnini yayımlamış olabileceği dikkate alınır.

Birincil kaynak nedir?

Birincil kaynak, bilginin doğrudan üretildiği veya açıklandığı kaynaktır.

Örnekler:

Bir kanun değişikliği için Resmî Gazete
Deprem bilgisi için AFAD veya Kandilli Rasathanesi
Hava durumu için Meteoroloji Genel Müdürlüğü
Belediye kararı için ilgili belediyenin meclis kararı
Eğitim duyurusu için Millî Eğitim Bakanlığı
Sağlık düzenlemesi için Sağlık Bakanlığı
Tarımsal destek için Tarım ve Orman Bakanlığı
Seçim sonucu için Yüksek Seçim Kurulu
Adli süreç için yetkili savcılık, mahkeme veya resmî kurum açıklaması
Bir kişinin görüşü için doğrudan yaptığı açıklama

Önemli ve doğrulanabilir konularda, başka haber sitelerinin aktardığı metin yerine mümkün olduğunca birincil kaynağa ulaşılır.

Yerel haberler nasıl doğrulanır?

Hakkâri ve ilçelerinden gelen yerel bildirimlerde aşağıdaki bilgiler kontrol edilmeye çalışılır:

Olayın meydana geldiği yer
Tarih ve saat
Görselin olayla ilişkisi
Bilgiyi gönderen kişinin olaya nasıl ulaştığı
İlgili kurumların açıklaması
Görgü tanıklarının anlatımları
Olayın başka kaynaklar tarafından doğrulanıp doğrulanmadığı
Fotoğraf veya videonun daha önce farklı bir olayda kullanılıp kullanılmadığı

Acil gelişmelerde ilk haber sınırlı bilgilerle yayımlanabilir. Böyle bir durumda kesinleşmeyen ayrıntılar açıkça belirtilir ve yeni bilgiler geldikçe içerik güncellenir.

Vatandaşlardan gelen bilgiler

Okuyucuların gönderdiği ihbar, fotoğraf ve videolar önemli bir yerel haber kaynağıdır. Ancak vatandaş tarafından gönderilen her bilgi doğrulanmış kabul edilmez.

Gönderilen içerikler için:

Açık konum ve tarih bilgisi istenebilir.
Görselin özgün dosyası talep edilebilir.
Yayın izni sorulabilir.
İlgili kurumdan açıklama istenebilir.
Kişisel bilgiler gizlenebilir.
Çocukların yüzü veya kimliği korunabilir.
Doğrulanamayan iddialar yayımlanmayabilir.

İhbar sahibinin kimliği, açık rızası bulunmadıkça veya kamu yararı gerektirmedikçe açıklanmaz.

Haber ajanslarından alınan içerikler

Hak Gündem, yayın veya abonelik hakkına sahip olduğu haber ajanslarından yararlanabilir. Ajans tarafından sağlanan içeriklerde kaynak bilgisi açıkça belirtilir.

Ajans haberleri mümkün olduğunca doğrudan kopyalanıp yayımlanmak yerine aşağıdaki unsurlarla geliştirilir:

Konunun Hakkâri’ye veya yerel okuyucuya etkisi
İlgili resmî kaynak bağlantıları
Ek açıklama ve arka plan bilgisi
Yerel kurum veya uzman görüşü
Uygulanabilir bilgiler
Önceki gelişmelerle bağlantı
Doğrulama veya editör notu

Ajans içeriğinde yer alan bütün bilgiler otomatik olarak doğru kabul edilmez. Tarih, kişi, makam, rakam ve yer bilgileri mümkün olduğunca kontrol edilir.

Ajansın hazırladığı özel haber, fotoğraf veya video Hak Gündem’in kendi üretimi gibi gösterilmez.

Basın bültenleri

Kamu kurumları, belediyeler, siyasi partiler, şirketler ve sivil toplum kuruluşları tarafından gönderilen basın bültenleri, gönderen kurumun kendi açıklamasıdır.

Bu tür metinler yayımlanırken:

Açıklamayı yapan kurum belirtilir.
Reklam ve haber ayrımı korunur.
Övgü içeren ifadeler haber diline dönüştürülür.
Kurumun iddiaları doğrulanmış bağımsız sonuç gibi sunulmaz.
Gerekli durumlarda karşı tarafın görüşü istenir.
Sayısal iddiaların kaynağı araştırılır.
Kamu yararı taşımayan tanıtım metinleri yayımlanmayabilir.

Bir kurumun kendisi hakkında yaptığı değerlendirme, Hak Gündem’in bağımsız görüşü olarak sunulmaz.

Siyasi açıklamalar

Siyasi parti ve temsilcilerin açıklamalarında sözlerin kime ait olduğu açıkça belirtilir.

Siyasi içeriklerde:

İddia ile doğrulanmış olgu ayrılır.
Yanıt hakkı doğuran durumlarda diğer tarafa ulaşılmaya çalışılır.
Konuşmanın bağlamı korunur.
Başlıkta açıklamanın anlamı değiştirilmez.
Sosyal medya paylaşımının gerçek hesaba ait olup olmadığı kontrol edilir.
Eski açıklamalar yeni yapılmış gibi sunulmaz.
Seçim ve kamuoyu araştırmalarında araştırma şirketi, tarih, örneklem ve yöntem bilgisi aranır.

Sağlık, hukuk ve finans içerikleri

İnsanların sağlığını, hukuki durumunu veya maddi kararlarını etkileyebilecek içeriklerde daha yüksek doğrulama standardı uygulanır.

Bu alanlarda:

Resmî kurum ve uzman kaynakları tercih edilir.
Kesin sonuç veya garanti verilmez.
Kişiye özel tavsiye sunulmaz.
Genel bilgilendirme ile profesyonel danışmanlık ayrılır.
Güncelliğini kaybetmiş düzenlemeler kullanılmaz.
Kaynak kontrol tarihi belirtilir.

Sağlık içerikleri teşhis veya tedavi yerine geçmez. Hukuk ve finans içerikleri kişiye özel profesyonel danışmanlık olarak değerlendirilmemelidir.

Anonim kaynaklar

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen kaynaklardan gelen bilgiler yalnızca kamu yararı bulunması ve bilginin başka yollarla doğrulanabilmesi halinde kullanılabilir.

Anonim kaynak kullanıldığında:

Kaynağın bilgiye nasıl ulaştığı değerlendirilir.
Kişisel çıkar ihtimali göz önünde bulundurulur.
Mümkünse ikinci bir kaynaktan doğrulama yapılır.
Kimliği açıklamadan kaynağın niteliği okuyucuya anlatılır.
Tek bir anonim kaynağa dayanarak ağır suçlama yapılmaz.

Sosyal medya kaynakları

Sosyal medya paylaşımları tek başına kesin doğrulama olarak kabul edilmez.

Bir paylaşım kullanılmadan önce:

Hesabın gerçekliği
Paylaşım tarihi
Görselin ilk yayımlandığı yer
İçeriğin kesilip değiştirilip değiştirilmediği
Eski bir olayla ilişkili olup olmadığı
İlgili kişi veya kurumun açıklaması

kontrol edilmeye çalışılır.

Teyit edilemeyen sosyal medya söylentileri, yalnızca ilgi çektiği için haberleştirilmez.

Görsel kullanımı

Haberlerde kullanılan fotoğraf ve videoların kaynağı belirtilir.

Görseller:

Hak Gündem tarafından çekilmiş,
Yayın izniyle gönderilmiş,
Haber ajansı tarafından sağlanmış,
İlgili kurumun basın materyali olarak paylaşılmış,
Uygun kullanım lisansına sahip

olmalıdır.

Temsilî görsel kullanılıyorsa görsel açıklamasında bunun temsilî olduğu belirtilir. Başka bir olayın görüntüsü güncel olayın gerçek görüntüsü gibi sunulmaz.

Yapay zekâyla oluşturulan görseller gerçek haber fotoğrafı gibi kullanılmaz. Böyle bir görsel bilgilendirici içerikte kullanılacaksa yapay zekâyla hazırlandığı açıkça belirtilir.

Alıntı ve telif

Başka kaynaklardan yapılan alıntılar, içeriği açıklamak için gerekli ve ölçülü olmalıdır. Bir yazının önemli bölümünü kopyalayarak kaynak göstermek, içeriği özgün hale getirmez.

Alıntılarda:

Kaynağın adı belirtilir.
Mümkünse asıl sayfaya bağlantı verilir.
Alıntının anlamı değiştirilmez.
Telif hakkı sahibinin haklarına dikkat edilir.
Tam metin kopyalamaktan kaçınılır.

Yapay zekâ araçları

Yapay zekâ araçları araştırma, sınıflandırma, yazım kontrolü ve metin düzenlemeye yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir. Ancak yapay zekâ çıktısı kendi başına güvenilir bir kaynak değildir.

Yapay zekâ kullanılırken: